5 λεπτά ακόμα: πώς το doomscrolling μάς κρατά ψυχικά εξαντλημένους

Τα τελευταία χρόνια, το κινητό έχει γίνει σχεδόν προέκταση του χεριού μας. Ξυπνάμε και το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να ανοίξουμε κάποια εφαρμογή. Πριν κοιμηθούμε, καταλήγουμε ξανά να σκρολάρουμε ασταμάτητα χωρίς καν να καταλαβαίνουμε πόση ώρα έχει περάσει. Ανάμεσα σε ειδήσεις, βίντεο, memes, προσωπικές ιστορίες αγνώστων και ατελείωτες πληροφορίες, πολλοί άνθρωποι πέφτουν καθημερινά σε μια συνήθεια που πλέον έχει αποκτήσει όνομα: doomscrolling.

Ο όρος περιγράφει την ασταμάτητη κατανάλωση περιεχομένου, κυρίως αρνητικού ή υπερβολικά διεγερτικού, ακόμα κι όταν αυτό μας κουράζει ψυχικά. Είναι εκείνη η στιγμή που λες πως θα δεις “άλλο ένα βίντεο” και ξαφνικά έχει περάσει μία ώρα. Μέσα σε αυτό το διάστημα μπορεί να έχεις δει μια τραγική είδηση, έναν δημόσιο καβγά, κάποιον να μιλά για την κατάθλιψή του, μια influencer να δείχνει την “τέλεια” ζωή της και αμέσως μετά ένα αστείο βίντεο που σου αποσπά για λίγα δευτερόλεπτα την προσοχή. Ο εγκέφαλος βομβαρδίζεται συνεχώς με εικόνες και συναισθήματα χωρίς να προλαβαίνει να επεξεργαστεί τίποτα πραγματικά.

Αυτό που κάνει το doomscrolling τόσο εθιστικό είναι η ίδια η λογική των social media. Κάθε νέο scroll κρύβει κάτι διαφορετικό και απρόβλεπτο. Ο εγκέφαλος μένει συνεχώς σε αναμονή για το επόμενο βίντεο, την επόμενη πληροφορία ή την επόμενη μικρή δόση ευχαρίστησης που μπορεί να προσφέρει το περιεχόμενο. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος όπου ο άνθρωπος συνεχίζει να καταναλώνει πληροφορία ακόμα κι όταν πλέον νιώθει εξαντλημένος.

Το πιο ανησυχητικό είναι πως πολλές φορές δεν αντιλαμβανόμαστε άμεσα τις επιπτώσεις. Δεν είναι μια συνήθεια που αφήνει εμφανές σημάδι εκείνη τη στιγμή. Αντίθετα, λειτουργεί πιο ύπουλα. Σιγά σιγά εμφανίζεται μια μόνιμη ψυχική κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης, εκνευρισμός και μια αίσθηση υπερέντασης που ακολουθεί πολλούς ανθρώπους ακόμα και όταν αφήνουν το κινητό στην άκρη. Το μυαλό συνηθίζει να βρίσκεται διαρκώς σε εγρήγορση.

Παράλληλα, το doomscrolling συνδέεται έντονα και με τη συναισθηματική αποφυγή. Πολλές φορές οι άνθρωποι σκρολάρουν ασταμάτητα όχι επειδή ενδιαφέρονται πραγματικά για το περιεχόμενο, αλλά επειδή δυσκολεύονται να μείνουν μόνοι με τις σκέψεις τους. Η σιωπή έχει αρχίσει να γίνεται άβολη. Έτσι, κάθε κενό μέσα στη μέρα γεμίζει με οθόνες, βίντεο και πληροφορίες. Αντί να ξεκουράζεται, το μυαλό παραμένει συνεχώς απασχολημένο.

Ίσως αυτό να είναι και το πιο τρομακτικό στοιχείο της σύγχρονης ψηφιακής πραγματικότητας. Οι άνθρωποι δεν κουράζονται πλέον μόνο σωματικά αλλά και ψυχικά, από μια ασταμάτητη ροή περιεχομένου που δεν τελειώνει ποτέ. Και μέσα σε όλον αυτόν τον θόρυβο, χάνεται κάτι πολύ σημαντικό: η ηρεμία, η συγκέντρωση και η πραγματική επαφή με τον εαυτό μας.

Σε μια εποχή όπου η πληροφορία βρίσκεται παντού και κάθε οθόνη διεκδικεί συνεχώς την προσοχή μας, ίσως η μεγαλύτερη ανάγκη να μην είναι να μάθουμε περισσότερα, αλλά να μάθουμε πότε να σταματάμε να σκρολάρουμε.